VLADIMIR | Julia May Jonas

 

„Vladimir”

Autorka: Julia May Jonas
Tytuł oryginalny: Vladimir
Gatunek: powieść psychologiczna, literatura obyczajowa, satyra akademicka
Dla kogo: dla czytelników, którzy lubią niejednoznacznych bohaterów, niewygodne tematy, obsesję, małżeńskie układy i literaturę bardziej zainteresowaną psychiką niż wartką akcją.
Ocena: 8/10

Mini-recenzja

Bohaterką i narratorką Vladimira jest dojrzała wykładowczyni literatury, której uporządkowane życie zaczyna się rozpadać. Jej mąż, również związany ze środowiskiem akademickim, zostaje skonfrontowany z zarzutami dotyczącymi relacji ze studentkami. Małżeństwo, które przez lata funkcjonowało według własnych, dość nietypowych zasad, nagle musi zmierzyć się z tym, że świat wokół niego zaczął oceniać te zasady zupełnie inaczej.

Wtedy pojawia się Vladimir — młodszy, atrakcyjny pisarz i nowy wykładowca. Narratorka szybko przestaje traktować go jak zwykłego kolegę z uczelni. Fascynacja przeradza się w obsesję, a Jonas bardzo sprawnie pokazuje, jak inteligentna i samoświadoma osoba potrafi krok po kroku usprawiedliwiać zachowania, które u kogoś innego uznałaby za absurdalne.

Najciekawsze jest to, że autorka odwraca wiele dobrze znanych literackich schematów. To starsza kobieta patrzy na młodszego mężczyznę przez pryzmat pożądania. To ona analizuje jego ciało, fantazjuje i buduje wokół niego własną narrację. Dzięki temu Vladimir staje się czymś więcej niż historią o zauroczeniu — to książka o wieku, atrakcyjności, kobiecej seksualności i strachu przed utratą znaczenia.

Narratorka jest świetnie skonstruowana właśnie dlatego, że momentami trudno ją polubić. Jest inteligentna, ironiczna i przenikliwa, ale jednocześnie egoistyczna, próżna i bardzo skuteczna w oszukiwaniu samej siebie. Czytelnik widzi, że jej interpretacja wydarzeń nie zawsze jest obiektywna.

Jonas celnie wykorzystuje też środowisko akademickie. Uczelnia staje się miejscem, w którym ścierają się stare zasady z nowym językiem dotyczącym zgody, władzy i odpowiedzialności. Książka nie daje prostego podziału na „dobrych” i „złych”. Zamiast tego pokazuje ludzi, którzy chętnie analizują moralność innych, a znacznie gorzej radzą sobie z własnymi kompromisami.

Nie wszystko działa równie dobrze. Początek jest znacznie bardziej psychologiczny niż fabularny, a długie rozważania narratorki mogą zmęczyć osoby oczekujące dynamicznej historii. Momentami czuć też, że autorka bardzo chce poruszyć jednocześnie małżeństwo, feminizm, #MeToo, akademię, starzenie się, seksualność i twórczą zazdrość. Nie każdy z tych tematów dostaje tyle miejsca, na ile zasługuje.

Mimo to Vladimir jest jedną z tych powieści, które prowokują do rozmowy właśnie dlatego, że nie podpowiadają czytelnikowi, kogo powinien lubić.

Plusy

✓ świetnie napisana, niejednoznaczna narratorka
✓ odważne pokazanie seksualności dojrzałej kobiety
✓ ciekawa gra z różnicą wieku i płci
✓ dobra satyra środowiska akademickiego
✓ temat obsesji pokazany bez romantyzowania
✓ inteligentne dialogi i obserwacje
✓ brak prostych ocen moralnych
✓ interesujące pytania o władzę, zgodę i odpowiedzialność
✓ bohaterowie mają realne wady, a nie tylko „urocze niedoskonałości”

Minusy

− dość powolny początek
− dużo wewnętrznych analiz kosztem akcji
− narratorka potrafi być celowo irytująca
− niektóre wątki społeczne są tylko zarysowane
− momentami książka sprawia wrażenie bardziej intelektualnego eksperymentu niż emocjonalnej historii
− osoby szukające klasycznego romansu mogą być mocno rozczarowane

Czy warto przeczytać?

Tak.

Ale nie jako romans o starszej kobiecie i młodszym mężczyźnie. Vladimir jest przede wszystkim powieścią o pożądaniu, samooszukiwaniu się, starzeniu, władzy i moralnej hipokryzji.

To książka, która może drażnić, ale właśnie dzięki temu trudno przejść obok niej obojętnie.

Ocena końcowa: 8/10

Bez lukru: Vladimir nie pyta, czy jego bohaterowie są sympatyczni. Pyta coś znacznie ciekawszego: jak długo inteligentny człowiek potrafi racjonalizować własne pragnienia, zanim sam stanie się bohaterem historii, którą u kogoś innego bez wahania by potępił.

Etykiety: Julia May Jonas, Vladimir, Literatura obyczajowa, Powieść psychologiczna, Literatura zagraniczna, Obsesja, Małżeństwo, Akademia, Kobieca seksualność, Różnica wieku, Relacje, Ocena 8/10